USA Today laat Palantir zijn lezers analyseren
USA Today Co., de grootste krantenketen van Amerika, laat Palantir zijn lezersdata analyseren om er meer geld uit te halen. CEO Mike Reed zegt dat Palantir geen toegang tot die data krijgt. In geen van de vakpublicaties wordt die belofte getoetst, en in Nederland bleek eerder dat Palantir-medewerkers wél bij gevoelige klantdata konden.
In mei 2025 publiceerde USA Today een verhaal over Palantir. Het bedrijf had een onderhands gegund contract van 30 miljoen dollar binnengehaald om de Amerikaanse immigratiedienst ICE te helpen “build a sophisticated system to prioritize people for deportation”, schreef Poynter over dat eigen artikel. Ruim een jaar later, op 6 augustus 2026, kondigde het moederbedrijf van diezelfde krant tijdens de kwartaalcijfers aan dat het met Palantir gaat samenwerken om zijn lezersdata te analyseren.
USA Today Co., het vroegere Gannett, is de grootste krantenketen van de Verenigde Staten. Volgens Nieman Lab bezit het bedrijf meer dan 200 lokale kranten, naast het landelijke USA Today. Titels als The Arizona Republic en de Detroit Free Press vallen eronder. De data van al die lezers gaat door software van een bedrijf dat volgens Poynter omstreden is vanwege contracten met ICE en het Amerikaanse ministerie van Defensie. Critici zeggen dat de technologie helpt bij militaire campagnes, bij het aanwijzen van doelwitten voor immigratie-invallen en bij het surveilleren van Amerikanen.
Wat de deal precies inhoudt
Het gaat niet om verkoop van data. USA Today Co. sluit een partnerschap waarbij Palantir-software wordt losgelaten op de eigen klant- en lezersgegevens. Die software moet volgens A Media Operator bepalen welke advertentie, welk artikel, welke commerce-mogelijkheid en welk abonnementsaanbod tegen welke prijs een individuele bezoeker krijgt. Reed zei het zo: Palantir gaat helpen “deliver the right content to consumers while they’re on our platform, the right advertisement to consumers while they’re on our platform, the right commerce opportunity embedded into that content, and the right time and the right price for a subscription offer.”
Het doel is anonieme bezoekers omzetten in bekende relaties. “Every visit, every session, and every moment of attention creates a signal”, zei chairman en CEO Mike Reed volgens Nieman Lab tegen investeerders. “When we connect those signals, they become actionable intelligence that allows us to engage users more effectively and monetize those relationships faster and at much greater value.” Hoe meer bekende relaties, hoe meer signalen, hoe meer actionable intelligence, aldus Reed.
Een deel van de praktijk is prozaïscher dan die taal suggereert. Tot nu toe koppelde het bedrijf affiliate-links voor producten grotendeels handmatig aan artikelen, aldus USA Today Media-president Kristin Roberts bij Poynter. Met Palantir moet dat proces geautomatiseerd worden en over veel meer content worden uitgerold. “What may take us a considerable amount of time to build internally, we can do in a matter of weeks or months with Palantir”, zei Reed.
De belofte die niemand kan controleren
De kern van het ethische probleem zit in één zin van de CEO. “All of our data remains our data”, zei Reed volgens Poynter. “It’s our data. The actions and the intelligence that we utilize takes place on our platform. It’s our (intellectual property). It’s our outcomes.” Bij A Media Operator voegde hij daaraan toe dat Palantir geen toegang tot de data van USA Today Co. krijgt. Het vakmedium geeft dat weer als uitspraak van de CEO en toetst het niet.
Daarmee is de enige waarborg dat de lezersdata bij de uitgever blijft, het woord van de uitgever. In geen van de drie vakpublicaties die over de deal berichtten wordt de claim onderbouwd of getoetst. Woordvoerder Lark-Marie Antón weigerde volgens Poynter vragen over de specifieke afspraken te beantwoorden en verwees naar de earnings call. Hoeveel de deal waard is en hoe lang die loopt, is niet bekendgemaakt.
Wat wel bekend is: hoe zo’n claim elders afliep. Follow the Money meldde in juni 2026 dat medewerkers van Palantir bij geheime en missie-gevoelige informatie van het Nederlandse ministerie van Defensie kunnen. Experts noemen die toegang een “significant beveiligingsrisico”. Dat is een andere klant, een ander contract en een ander soort data, en het bewijst niets over de afspraken van USA Today Co. Maar het laat zien wat er kan blijken als iemand het wel onderzoekt. Bij de Amerikaanse krantenketen heeft niemand dat kunnen doen.
Nederland heeft dit gesprek al gevoerd, buiten de media
De discussie over Palantir loopt hier al jaren, alleen niet in de mediasector. Het Nederlandse leger doet sinds 2010 zaken met het bedrijf en de Nationale Politie sinds 2011, onthulde Follow the Money. De politietop hield het gebruik en de afspraken bewust geheim, en er is geen toezicht op het gebruik. Marietje Schaake, directeur van het Cyber Policy Center, stelde daar de vraag die ook boven de USA Today-deal hangt: “Wil je dat zo’n bedrijf zoveel toegang heeft zonder dat er fatsoenlijke controle op kan worden uitgeoefend?”
De datahonger van uitgevers is hier evenmin nieuw. Follow the Money beschreef in 2019 al hoe De Persgroep en Mediahuis via overnames van vergelijkings-, vacature- en vastgoedsites steeds meer persoonlijke gegevens over hun Vlaamse en Nederlandse gebruikers verzamelden. Wat ontbreekt is de verbinding tussen die twee lijnen: in de geraadpleegde bronnen komt geen Nederlandse uitgever voor die met Palantir werkt. Axel Springer doet het wel, eigenaar van Business Insider, Politico, Bild en The Telegraph, meldt Nieman Lab. Ook Fox News gebruikt Palantirs data-instrumenten, en Thomson Reuters levert data aan Palantir die volgens Nieman Lab, dat zich beroept op 404 Media, door ICE werd gebruikt. In de geraadpleegde vakpublicaties wordt niet beschreven wat de samenwerking bij Axel Springer of Fox News concreet veranderde voor redacties en lezers. Palantir zegt zelf dat het Axel Springer hielp “granular insights” te ontwikkelen in leesgedrag, advertentieprestaties en abonnementsmodellen, aldus A Media Operator.
Google draaide de kraan dicht, Palantir biedt een uitweg
De aanleiding voor de deal is geen ideologie maar een omzetprobleem. USA Today Co. rapporteerde 158 miljoen unieke bezoekers in het tweede kwartaal van 2026, tegen 180 miljoen in het kwartaal ervoor, aldus Nieman Lab. Kristin Roberts schrijft die daling toe aan minder verwijzingen vanuit zoekmachines: het weerspiegelt geen lagere vraag naar de content, maar veranderd zoekgedrag. Reed sluit niet uit dat het bedrijf Google op termijn de toegang tot zijn content ontzegt, al gaat de voorkeur uit naar een licentiedeal.
De cijfers eronder zijn mager. De totale omzet kwam in het tweede kwartaal uit op 536,3 miljoen dollar, 8,3 procent lager dan een jaar eerder, meldt Poynter. Onder de streep bleef 9,1 miljoen dollar winst over. De aangepaste EBITDA daalde met 11,6 procent naar 56,9 miljoen dollar en de digitale advertentie-inkomsten met 9,2 procent naar 79,8 miljoen dollar, aldus A Media Operator. Het aandeel stond in de ochtendhandel 7 procent lager.
Over de oorzaak van die advertentiedaling lopen de lezingen uiteen. Bestuurders presenteren hem deels als bewuste keuze: het bedrijf verschuift weg van massaverkeer, want “one-and-done traffic” is volgens Reed de minst waardevolle en minst te gelde te maken doelgroep, citeert A Media Operator. CFO Trisha Gosser noemt in dezelfde earnings call het verlies van een programmatic-partner en een platformbeleidswijziging als ongeveer even grote oorzaken, naast het wegvallende Google-verkeer. Poynter wijst voor het bezoekersverlies primair naar zoekmachines en AI-samenvattingen, zonder de strategische pivot als verklaring op te voeren. Beide lezingen komen uit dezelfde bijeenkomst.
Wat er niet is gezegd
USA Today Co. laat weten dat de redactionele beslissingen onafhankelijk blijven. “Our editorial decisions remain independent and are guided by our longstanding journalistic standards and ethics policies”, schreef het bedrijf in een verklaring aan Nieman Lab. Het bedrijf zegt zich aan privacywetgeving te houden en dat ook van leveranciers en partners te eisen. Roberts mailde medewerkers dat de samenwerking kan leiden tot “better recommendations and offers based on what people actually care about”.
Wat er niet is: een reactie van journalisten, redactieraden of de vakbond binnen USA Today Co., een oordeel van onafhankelijke privacy- of ethiekdeskundigen over precies deze constructie, en duidelijkheid over hoe de gegevens van Europese lezers onder de AVG in zo’n opzet worden behandeld. In geen van de drie vakpublicaties komt Palantir zelf aan het woord over de deal. Reed vatte de verwachtingen samen bij A Media Operator: “They’re very bold about the predictions of the financial upside. It’s too early for us to do that yet, but we do believe the scale of our data, coupled with this best-in-class technology, has the potential to really create a powerful uplift in the trajectory of our business.” Hij hoopt investeerders over een kwartaal of twee concretere cijfers te kunnen geven.
