Meer dan 200 stukken over één man, en de code kent geen limiet

Jason Arday, 41 jaar en tot kort daarvoor hoogleraar in Cambridge, overleed op vrijdag 14 augustus. Daaraan gingen weken vooraf waarin de Britse pers zijn proefschrift, zijn onderzoek en zijn cv uitploos. Het ging om beschuldigingen van plagiaat en van opgeklopte prestaties zoals 600 mijl hardlopen in zes dagen, meldt Press Gazette. Zijn familie vroeg de pers via de uitgever van zijn boek om “asking the press to leave us alone now, and to stop the campaign of harassment which has been waged against Jason and his family for too long”.

Drie dagen later liet persregulator IPSO weten een “high volume of complaints and concerns” over de berichtgeving te beoordelen. The Telegraph, de Daily Mail, The Times, The Sun en The Spectator zijn allemaal lid van die regulator en kregen allemaal kritiek. Newscord telt 21 stukken over Arday in 21 dagen bij The Spectator alleen. Bij The Sun ging het over de kop ‘plagiarism prof’, bij The Telegraph over ‘Cambridge’s diversity poster boy’ en ‘Cambridge fantasist’. Arday had fouten in zijn werk erkend, plagiaat ontkende hij.

De code heeft geen woord voor te veel

Het probleem waar de klagers op wijzen, staat niet in het reglement. Mediarechtdeskundige David Banks stelt bij Press Gazette dat de rode draad in veel klachten de pure hoeveelheid stukken is en dat dit neerkomt op intimidatie. “I’m not sure that the Code of Practice, which is enforced by IPSO, addresses such a situation.” De Editors’ Code kijkt naar losse artikelen: klopt dit stuk, is er wederhoor geweest, is deze kop nauwkeurig. Newscord zegt zijn klachten dan ook in te dienen onder Clause 1, nauwkeurigheid, over afzonderlijke stukken die volgens het platform verschenen toen de beschuldigingen nog niet waren beoordeeld. Voor het optellen van tweehonderd stukken tot één patroon bestaat geen bepaling.

Dat verklaart waarom de eis meteen boven het klachtenstelsel uit schiet. Labour-parlementslid Dawn Butler schreef IPSO-directeur Charlotte Dewar dat de zaak “goes far beyond the standard complaints process”. De Good Law Project, die Arday steunde, begon een campagne voor een openbaar onderzoek naar de rol van de pers en noemt zijn dood “a direct, foreseeable and foreseen result of press harassment”. De petitie stelt dat zelfregulering “comprehensively failed” is en had volgens Columbia Journalism Review inmiddels meer dan 140.000 handtekeningen; Press Gazette telde er op 17 augustus ruim 88.000. Vijf netwerken van Amnesty UK steunen een ‘Arday’s Law’ die het aantal artikelen over één persoon binnen een periode zou beperken, ondanks dat vrijheid van meningsuiting een kernprincipe van Amnesty is. Politiek redacteur van The Spectator Tim Shipman op X: “Add Amnesty to the list of people who want to muzzle the press.”

Het tegenargument is niet zwak

De pers deed gewoon haar werk, zegt Charles Moore, oud-hoofdredacteur van The Spectator en van beide Telegraph-titels, geciteerd door Press Gazette: “the press found out substantial untruths, seriously damaging to the reputation of one of our two greatest universities and reported them. That is what you would expect of a ‘responsible’ press. What else could it have done?” Dat is geen randfiguur die zich indekt. Ook CJR erkent, terwijl het de berichtgeving racistisch en disproportioneel noemt, dat er legitieme vragen over Arday’s staat van dienst lagen en dat sommige media die verantwoord adresseerden. The Guardian publiceerde zijn onderzoek op 1 augustus na maanden verificatie; volgens de krant zelf had Arday haar ruim een jaar eerder benaderd.

Er is een tweede reden om voorzichtig te zijn met de roep om toezicht. Financial Times-columnist Stephen Bush zei in The Media Show van de BBC, aangehaald door Columbia Journalism Review: “I agree that people need to exercise better judgment, but regulation of what people can and cannot write is not a good solution; it’s not compatible with being a democracy.” Bush wil dus wel beter oordeelsvermogen, maar geen regels over wat je mag schrijven. CJR zet daar het scherpere argument naast: de publieke verontwaardiging botst op de opkomst van Nigel Farage en Reform UK, waarvan politici en donateurs journalisten bekritiseren, bedreigen, intimideren en naar verluidt bespioneren. Wie nu een instrument bouwt om te bepalen hoeveel er over iemand geschreven mag worden, bouwt het voor de volgende regering, niet voor deze.

Hoe kwetsbaar de pers nu al is, laat de zaak zelf zien. Juridische dreigementen, waaronder een politiewaarschuwing, verhinderden dat Times Higher Education-journalist Jack Grove de plagiaatbeschuldigingen kon publiceren. Het verhaal kwam uiteindelijk naar buiten via een Substack-post van de zelfbenoemde ‘race realist’ Nathan Cofnas. Dat een van de prominentste critici van Arday die achtergrond had, noemt NUJ-secretaris Laura Davison “deeply concerning”; ze wijst op het belang van journalistieke verificatie, inclusief het narekenen van achtergrond en motief van bronnen.

De klachten komen deels uit een machine

Het klachtenstelsel loopt zelf tegen een grens aan die niets met de Editors’ Code te maken heeft. Newscord, een platform dat mediabias beoordeelt, genereert met één klik gedetailleerde klachtbrieven namens gebruikers en stuurt tegelijk brieven aan de hoofdredacteuren van vijf titels. Op 17 augustus stond de teller op meer dan 188.000 verstuurde e-mails. IPSO wil klachten rechtstreeks ontvangen en geverifieerd van een mens.

Dat is geen principiële scherpslijperij. Bij een eerdere Newscord-campagne, over berichtgeving rond Misan Harriman, kreeg IPSO meerdere klachten over dezelfde stukken die van dezelfde persoon leken te komen maar anders geformuleerd waren, en meldde dat die mogelijk met AI waren gegenereerd. Er kwamen bezwaren van indieners die niet wisten dat hun gegevens werden gedeeld. IPSO schreef daarop de Information Commissioner’s Office aan. Een regulator die bezig is met de vraag of zijn klagers echt bestaan, komt niet toe aan de vraag waar geklaagd over wordt.

Aan de productiekant waarschuwde de NUJ vorig jaar al voor een verwant mechanisme. De vakbond nam medio 2025 een motie aan om bij Labour aan te dringen op bindende AI-richtlijnen, nadat uitgever Reach aankondigde zijn journalisten te verplichten dagelijks minstens drie stukken door de tool ‘Guten’ te halen. Management gebruikt AI om een “falend zakelijk model” overeind te houden dat leunt op “steeds meer pageviews door een afnemend aantal schrijvers”, aldus de bond bij Villamedia. Dat mechanisme houdt niet op bij de Britse grens.

Veertien jaar na Leveson

Het huidige stelsel komt voort uit het afluisterschandaal. Murdochs News International gaf in 2011 toe dat het illegaal onderscheppen van voicemails wijdverbreid was bij News of the World. Wat volgde was een openbaar onderzoek en in november 2012 het rapport van Lord Justice Brian Leveson over de cultuur, praktijken en ethiek van de pers. Dat leidde in 2014 tot IPSO, een vrijwillige zelfregulator. Leveson concludeerde toen dat er een cultuur bestond van “recklessness in prioritising sensational stories, almost irrespective of the harm the stories may cause”.

Veertien jaar na dat oordeel constateerde IPSO dat The Telegraph in 2025 vaker de Editors’ Code overtrad dan enig ander medium, onder meer wegens gebrek aan zorgvuldigheid bij een kop over het aantal immigranten dat zedendelinquent is. Op de podcast van diezelfde krant zette Conservatief politicus Jacob Rees-Mogg Arday weg als “a poster boy for Cambridge’s DEI policies”, een afkorting die in Britse universiteiten niet eens gebruikt wordt: daar heet het EDI.

Premier Andy Burnham houdt zich op de vlakte over een onderzoek; Downing Street wijst op de gebruikelijke processen, zoals mogelijk een gerechtelijke lijkschouwing, die eerst hun beloop moeten hebben. Of IPSO de klachten ontvankelijk verklaart en of de code op het punt van cumulatie wordt aangepast, is niet bekend. Wat wel vaststaat: de regel waar de klagers om vragen bestaat nog niet, en iedereen die hem wil schrijven weet inmiddels wie hem straks in handen kan krijgen.