Hun eigen mensen noemden het de grootste diefstal ooit

Toen een collega Greg Brockman vertelde over “a hack to get around nytimes paywall”, antwoordde de medeoprichter van OpenAI met twee woorden: “ah nice.” Die uitwisseling stond jarenlang achter zwarte balken. Nu staat ze in een ongeredigeerd processtuk in de zaak van The New York Times tegen OpenAI en Microsoft, zoals Nieman Lab beschrijft, naast tientallen andere interne uitspraken van eigen personeel.

Het stuk telt 92 pagina’s en is ingediend door nieuwsuitgevers onder leiding van de Times. Delen blijven verzegeld. Wat eruit komt is niet de retoriek van de eiser, maar de woordkeuze van leidinggevenden zelf. Digital Content Next-directeur Jason Kint, die de stukken als eerste op X deelde, vatte het samen: “Easy to see why the AI companies had so many redactions. Their own people wrote the lede for NYT.”

“An astonishing theft of unprecedented proportions”

De scherpste formulering komt van Brent Hecht, director of applied science bij Microsoft. “Millions of people around the world will soon consider large models ‘hoovering up’ all their work to be an astonishing theft of unprecedented proportions”, schreef hij, en daarbij: “Almost no one intended for content they created to be used in this fashion, nor are they compensated for its use.” Elders in het processtuk staat zijn kwalificatie dat het mogelijk om de grootste diefstal van arbeid in de menselijke geschiedenis gaat.

Hecht ging verder. Zou Microsoft de zaak winnen met een beroep op fair use, de Amerikaanse uitzondering op het auteursrecht, dan maakte dat volgens hem de hele doctrine belachelijk. Precies daarop beriep OpenAI zich in zijn reactie op de aanklacht: het zou gaan om oude artikelen die ook elders op internet staan, en het trainen zou onder fair use vallen, tekende Villamedia in januari 2024 op.

Microsoft distantieert zich van zijn eigen directeur. Woordvoerder Alex Haurek zei tegen The Verge: “These comments reflect one employee’s individual perspective, are not a legal analysis, and do not represent the company’s views.” In een apart processtuk beschrijft Jordan Usdan, GM for Data Strategy and Ops bij Microsoft AI, Hechts rol als bewust afwijkend: hij zou zijn aangenomen om asymmetrische, futuristische en academische standpunten in te brengen.

Dat verweer heeft een zwakke plek: Hecht is niet de enige stem. Een intern Microsoft-document zonder naam van de opsteller stelt: “Our AI content strategy has started a ‘doom loop’ that will hurt the performance of our models and the entire web at the same time: It is highly unusual that an end-product threatens the economic foundations of its essential suppliers, but that is the situation we have created for our LLM business with respect to its ‘content supply chain.’” Een beleidsdocument formuleert het korter: “LLMs are a product that destroys its supply chain.” Interne communicatie benoemt bovendien het reële risico dat generatieve AI het werk verstoort van precies de mensen die de trainingsdata produceerden.

OpenAI wist het ook: de chatbot vervangt de bron

Nick Turley, hoofd van ChatGPT, erkende intern dat uitgevers een existentiële bedreiging ondervinden van de producten van zijn bedrijf. Die zijn “largely substitutive, period”, schreef hij in stukken die Nieman Lab citeert, en dat worden ze meer naarmate ze beter worden. Volgens heise online dateert die erkenning van juni 2023, een half jaar voordat de Times naar de rechter stapte. Turley zei ook dat er geen goede reden meer is om op een bronlink te klikken zodra de chatbot antwoord geeft.

Jack Clark, policy director bij OpenAI, schreef dat het werk aan AI en creativiteit er in toenemende mate toe zal leiden dat er systemen ontstaan die de arbeid vervangen van de mensen die de cultuur bepalen. Interne documenten noemen ChatGPT “the modern newsstand”: een dienst die snelle, actuele antwoorden geeft waarvoor je eerder een zoekmachine nodig had, zoals sportuitslagen, nieuws en beurskoersen.

Over het geheugen van de modellen bestond intern geen twijfel. Al in 2021 zag OpenAI het voorkomen van memorisatie als belangrijk voor fair use en voor het beperken van auteursrechtschendingen in de output. In juni 2022 schreven medewerkers dat GPT-4 “memorized a ton of data and therefore will be insanely good at regurgitation”, blijkt uit de stukken die The Verge doornam. Brockman meldde zijn collega’s: “[W]e are excellent at news btw. every time i do any generative stuff on NYT it seems to predict the next sentence pretty well.” Het processtuk zet daar voorbeelden bij van ChatGPT die lange passages letterlijk uitspuwt uit artikelen van onder meer de Times, The Denver Post en Eurogamer.

En de betaalmuren? De bedrijfsvertegenwoordiger van OpenAI verklaarde onder ede dat hij niet wist van enige poging om betaalde content in de trainingsdata op te sporen, laat staan te verwijderen.

Nadella onder ede, en de cijfers van OpenAI’s eigen deskundigen

Satya Nadella beaamde onder ede dat gesprekken met chatbots het bezoek aan de bron vervangen: chatten met een chatbot “has substituted … giving you the information right there on the website on the AI platform versus needing to go to the underlying source”. Microsoft constateerde volgens de stukken ook dat vrijwel niemand nog naar de krant doorklikt wanneer de eigen AI een nieuwsvraag krijgt. Het centrale voordeel van de techniek is nu juist dat ze antwoordt in plaats van links op te sommen, aldus de senior legal counsel van het bedrijf.

Haurek noemt de getuigenis van zijn topman consistent met de positie van Microsoft: Nadella sprak over brede principes en over veranderingen in hoe mensen informatie vinden, niet over auteursrechtelijke conclusies.

Opvallender is dat de eigen deskundigen van OpenAI de schade mede aan AI-samenvattingen toeschrijven. Dr. Goldfarb stelt dat Google’s AI Overviews de zoekverwijzingen naar één uitgever met 20 tot 60 procent kan hebben gedrukt. Mediadeskundige Dr. Sinnreich baseert zich op een Reuters Institute-analyse uit 2026: het verwijsverkeer via Google Discover zakte van ruim 5 miljard naar minder dan 4 miljard verwijzingen per maand, en via Search van ruim 3 naar iets meer dan 2 miljard. Die cijfers gaan over Google, niet over ChatGPT, maar ze komen van de kant die het verweer voert.

OpenAI reageerde niet publiekelijk op de vrijgegeven citaten; Microsoft deed dat wel, bij monde van woordvoerder Alex Haurek.

Waarom dit hier meetelt

Geen toestemming en geen vergoeding: dat is precies het argument waarmee Nederlandse makers zelf aan de slag zijn. Op 27 februari 2026 stuurden NVJ, Auteursbond en Stichting Lira een sommatie aan Meta om te stoppen met illegale databronnen en met het aanbieden van zo getrainde modellen in Europa. “Zonder ons werk, geen AI”, zegt NVJ-secretaris Thomas Bruning. De drie willen een collectieve regeling via Lira, omdat toestemming of vergoeding per individuele maker op deze schaal niet werkt.

Juristen verwachtten in januari 2024 een schikking. Advocaat Dirk Visser en ICT-jurist Arnoud Engelfriet zagen OpenAI en Microsoft de kwestie afkopen, en zonder schikking kon het volgens Engelfriet tien jaar duren. Advocaat Fulco Blokhuis dacht juist dat de krant zou winnen, omdat de chatbots directe concurrenten zijn.

Bijna drie jaar later ligt de zaak er nog, onder dossiernummer 1:25-md-03143-SHS-OTW, en geldt ze als een van de toonaangevende precedenten voor de vraag of AI-training onder fair use valt. Het Amerikaanse ministerie van Justitie koos deze maand nog partij voor OpenAI met een beroep op nationale veiligheid. Wat er sinds de vrijgave ligt, is een verdediging die intern al was afgeschreven door de mensen die hem moesten voeren.